Skip to content

Cwestiynau ac Atebion

Llywodraeth Cynulliad Cymru

Cwestiynau ac Atebion

Mae Confensiwn Cymru Gyfan wedi llunio dogfen Holi ac Ateb i gyflwyno'r materion allweddol sy'n ymwneud â gwaith y Confensiwn a'i adroddiad.

Beth sy'n digwydd nesa'?

Cyflwynwyd adroddiad Confensiwn Cymru Gyfan i'r Prif Weinidog Rhodri Morgan a'r Dirprwy Brif Weinidog Ieuan Wyn Jones yn y Senedd ar ddydd Mercher 18 Tachwedd. Credwn fod argymhellion yr adroddiad yn haeddu cael eu hystyried yn ddwys, ond mae hi nawr yn fater i'r gwleidyddion etholedig, gan fod gwaith Confensiwn Cymru Gyfan wedi dirwyn i ben.

Ydi'r adroddiad o blaid cynnal Refferendwm? 

Barn Confensiwn Cymru Gyfan yw ei bod hi'n bosibl cael pleidlais IE mewn Refferendwm ar fwy o bwerau deddfu i'r Cynulliad Cenedlaethol. Fodd bynnag, mae llawer o ffactorau i'w hystyried cyn gwneud penderfyniad ar gynnal Refferendwm.

Pam bod Confensiwn Cymru Gyfan yn credu hyn?

Rydym yn argyhoeddedig bod Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru (2006) yn cynnig manteision llawer mwy sylweddol na'r trefniadau presennol yn Rhan 3. Fe fyddai Rhan 4 yn cynnig gwell effeithlonrwydd, yn caniatáu ffordd fwy strategol o ddrafftio deddfwriaeth, yn gwneud pethau'n fwy eglur, yn cynnig fwy o gysondeb wrth ddeddfu a llunio arferion democrataidd, ac yn adlewyrchu aeddfedrwydd  y Cynulliad. Ymddengys mai dyma yw barn y rhan fwyaf o bobl Cymru.

Sut ydych chi wedi dod i'r casgliad  hwn?

O ganlyniad i'r dystiolaeth a gasglwyd a'r ymchwil a gyflawnwyd gan Gonfensiwn Cymru Gyfan. Cynhaliwyd dros 23 digwyddiad cyhoeddus gyda mwy na 1700 o bobl yn bresennol, buom mewn cysylltiad â dros 200 o sefydliadau i ledaenu'r neges, cynhaliwyd 13 sesiwn tystiolaeth ar lafar a bu ymgyrch radio ledled Cymru yn ogystal â chystadleuaeth i ysgolion. Heb anghofio'r wefan ryngweithiol a'r tudalennau poblogaidd Facebook©.

Cafwyd cyfanswm o bron i 3,000 o sylwadau ac mae ein hadroddiad yn adlewyrchu'r amryw o safbwyntiau gwahanol.

Beth sy'n glir yw'r chwant diamheuol sydd yn bodoli am ddatganoli yng Nghymru gyda 72% o blaid y datganoli presennol neu ddatganoli pellach. Fodd bynnag nid yw'r trefniadau cyfansoddiadol yn hawdd i'w deall a chânt eu hystyried  yn gymhleth.

Yn ein barn ni byddai'r canlyniad mewn Refferendwm yn un agos, ond cyn cael unrhyw refferendwm mae angen gwneud mwy i godi ymwybyddiaeth a dealltwriaeth ymhlith y cyhoedd am beth yn union sut mae datganoli yn gweithio.

Bydd y diffyg ymwybyddiaeth bresennol ymysg y cyhoedd o'r prosesau datganoli yn effeithio ar unrhyw Refferendwm arfaethedig, yn ein barn ni.

Sut fyddai'r broses o gyrraedd Refferendwm yn gweithio?

Er mwyn cynnal refferendwm, rhaid i ddau dreaen o Aelodau'r Cynulliad gytuno yn gyntaf ar gael Refferendwm. Os yw hyn yn cael ei gytuno gan Aelodau'r Cynulliad ym Mae Caerdydd, fe fyddai'n rhaid i Ddau D?'r Senedd gytuno ar Refferendwm a chytuno ar y cwestiwn i roi gerbron etholwyr Cymru. Os fyddai mwyafrif pobl Cymru yn pleidleisio o blaid mwy o bwerau deddfu, yna fe fydd Rhan 4 o Ddeddf Llywodraeth Cymru (2006) yn dod i rym a byddai'r Cynulliad ym Mae Caerdydd, yn hytrach na San Steffan, yn gallu pasio Deddfau ym mhob un o'r ugain maes polisi datganoledig.

Os fyddai pobl Cymru yn cael y cyfle i bleidleisio mewn Refferendwm, pryd fyddai'r Refferendwm yn cael ei gynnal?

Mae hwn yn fater ar gyfer y gwleidyddion yn unig ond mae ein gwaith wedi awgrymu os bydd Refferendwm yn cael ei gynnal mewn da bryd cyn etholiad y Cynulliad ym mis Mai 2011, yna yn ddelfrydol dylir wneud penderfyniad cyn mis Mehefin 2010.  Nodwn yn ein adroddiad y bydd gan Gymru Brif Weinidog newydd, bydd Etholiad Cyffredinol i ddigwydd ac efallai y bydd refferendwm ar annibyniaeth yn yr Alban yn cael ei gynnal cyn y dyddiad hwn. Gall unrhyw un o'r rhain ddylanwadu ar sut mae pobl Cymru yn dewis pleidleisio.

Beth sy'n digwydd nawr i Gonfensiwn Cymru Gyfan?

Mae gwaith Confensiwn Cymru Gyfan ar ben. Fodd bynnag, mae gwefan y Confensiwn i aros fel cofnod o'i waith.

Sut mae'r adroddiad yn cwrdd â'r gofynion?

Mae adroddiad Confensiwn Cymru Gyfan yn adroddiad cadarn - rydyn ni wedi cynnal ymgynghoriad eang ledled Cymru, wedi defnyddio technegau arloesol i gysylltu â'r cyhoedd ac rydyn ni wedi dod i gasgliadau clir a chryno mewn adroddiad sy'n seiliedig ar dystiolaeth.

Dolenni perthnasol

Cyflwynwyd yr adroddiad i ganfyddiadau ymgynghoriad cyhoeddus Confensiwn Cymru Gyfan i'r Prif Weinidog a'r Dirprwy Brif Weinidog ar 18fed Tachwedd 2009.